معرفی دورۀ کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران
دورۀ کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران با اتکا بر تجارب دانشگاه‌های داخلی و پیشینۀ مؤسسات معتبر دانشگاهی جهان در سال 1402 در دانشگاه هنر شیراز، به‌عنوان نخستین دورۀ تحصیلات تکمیلی گروه معماری، نوگشایی شده است. هدف اصلی این رشته، پرورش پژوهشگران تاریخ معماری و شهرسازی ایران و بسط و گسترش دانش تاریخ معماری از طریق فعالیت‌های پژوهشی در این حوزه است. اهداف دیگر این رشته شامل حفظ و مستندسازی تجربه‌های بومی در معماری و شهرسازی ایران‌زمین، ارتقای مبانی نظری تاریخ معماری، و روشمند نمودن کار با منابع تاریخ معماری ایران است. دورۀ کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران به مطالعه و تعمق در تاریخ معماری و شهرنشینی و شهرسازی ایران در دوره‌های پیش از اسلام، دورۀ اسلامی و همچنین دورۀ معاصر می‌پردازد تا از این راه به بسط و تعمیق دانش موجود در این زمینه کمک نماید. فارغ‌التحصیلان این دوره با روش‌های مطالعه و شناخت آثار معماری ایران آشنا می‌گردند و خواهند توانست از طریق بازخوانی و واکاوی تجربه‌های موجود در معماری ایران‌زمین به بازآفرینی فرهنگ معماری ایران کمک نمایند. آنان شایستگی تشریح و تحلیل ویژگی‌های متمایز معماری ایران، الگویابی، گونه‌شناسی و سبک‌شناسی معماری ایران، و مطالعۀ سیر تحول و تکامل معماری ایران در بستر محیطی، فرهنگی و اجتماعی را خواهند یافت.
طول دورۀ کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران، 4 نیمسال و شامل 38 واحد درسی است. ازآنجاکه پژوهش در تاریخ معماری، امری میان‌رشته‌ای است، مجموعه‌ای از دروس با محوریت مبانی نظری، شناخت منابع، و پژوهش عملی در تاریخ معماری در این رشته ارائه می‌شوند. بدین‌ترتیب، فارغ‌التحصیلان این دوره با بهره‌گیری از مهم‌ترین نظریه‌های مرتبط با تاریخ و مبانی معماری ایران در مقیاس ملی و جهانی از یک‌سو و با استفاده از روش‌های جدید نقد و شناخت تاریخی، از سوی دیگر، به تحلیل و شناخت چندلایۀ آثار معماری ایران و خصوصیات ساختاری آن‌ها می‌پردازند.
چشم‌انداز آموزشی دورۀ کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران
دورۀ کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران در دانشگاه هنر شیراز بر پایۀ «شناخت تاریخی معماری» پایه‌گذاری شده است. شناخت تاریخی معماری فرآیند فهم و تبیین امر معماری در گذشته بر اساس بازمانده‌های آن است که از طریق خوانش معمارانه و در پرتوی رهیافت‌های نظری و تاریخ‌نگاری میسر می‌شود. بدین ترتیب، تاریخ معماری، دانشی تفسیری تلقی می‌شود که از طریق خوانش معمارانۀ بازمانده‌ها، به فهم و تبیین تحققِ تاریخی امر معماری می‌پردازد. در چنین تعبیری، آن دسته از آثار و ردهای مادی، متنی، زبانی، تصویری و فضایی که در نسبت با تحقق تاریخی امر معماری قرار داشته باشند و امکان دسترسی و شناخت گذشتۀ معماری را فراهم آورند، قابلیت به‌کارگیری در فرآیند تولید معرفت تاریخی معماری را خواهند داشت.
.
دورۀ کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران با اتکا بر تجارب دانشگاه‌های داخلی و پیشینۀ مؤسسات معتبر دانشگاهی جهان در سال 1402 در دانشگاه هنر شیراز، به‌عنوان نخستین دورۀ تحصیلات تکمیلی گروه معماری، نوگشایی شده است. هدف اصلی این رشته، پرورش پژوهشگران تاریخ معماری و شهرسازی ایران و بسط و گسترش دانش تاریخ معماری از طریق فعالیت‌های پژوهشی در این حوزه است. اهداف دیگر این رشته شامل حفظ و مستندسازی تجربه‌های بومی در معماری و شهرسازی ایران‌زمین، ارتقای مبانی نظری تاریخ معماری، و روشمند نمودن کار با منابع تاریخ معماری ایران است. دورۀ کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران به مطالعه و تعمق در تاریخ معماری و شهرنشینی و شهرسازی ایران در دوره‌های پیش از اسلام، دورۀ اسلامی و همچنین دورۀ معاصر می‌پردازد تا از این راه به بسط و تعمیق دانش موجود در این زمینه کمک نماید. فارغ‌التحصیلان این دوره با روش‌های مطالعه و شناخت آثار معماری ایران آشنا می‌گردند و خواهند توانست از طریق بازخوانی و واکاوی تجربه‌های موجود در معماری ایران‌زمین به بازآفرینی فرهنگ معماری ایران کمک نمایند. آنان شایستگی تشریح و تحلیل ویژگی‌های متمایز معماری ایران، الگویابی، گونه‌شناسی و سبک‌شناسی معماری ایران، و مطالعۀ سیر تحول و تکامل معماری ایران در بستر محیطی، فرهنگی و اجتماعی را خواهند یافت.
طول دورۀ کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران، 4 نیمسال و شامل 38 واحد درسی است. ازآنجاکه پژوهش در تاریخ معماری، امری میان‌رشته‌ای است، مجموعه‌ای از دروس با محوریت مبانی نظری، شناخت منابع، و پژوهش عملی در تاریخ معماری در این رشته ارائه می‌شوند. بدین‌ترتیب، فارغ‌التحصیلان این دوره با بهره‌گیری از مهم‌ترین نظریه‌های مرتبط با تاریخ و مبانی معماری ایران در مقیاس ملی و جهانی از یک‌سو و با استفاده از روش‌های جدید نقد و شناخت تاریخی، از سوی دیگر، به تحلیل و شناخت چندلایۀ آثار معماری ایران و خصوصیات ساختاری آن‌ها می‌پردازند.
چشم‌انداز آموزشی دورۀ کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران
دورۀ کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران در دانشگاه هنر شیراز بر پایۀ «شناخت تاریخی معماری» پایه‌گذاری شده است. شناخت تاریخی معماری فرآیند فهم و تبیین امر معماری در گذشته بر اساس بازمانده‌های آن است که از طریق خوانش معمارانه و در پرتوی رهیافت‌های نظری و تاریخ‌نگاری میسر می‌شود. بدین ترتیب، تاریخ معماری، دانشی تفسیری تلقی می‌شود که از طریق خوانش معمارانۀ بازمانده‌ها، به فهم و تبیین تحققِ تاریخی امر معماری می‌پردازد. در چنین تعبیری، آن دسته از آثار و ردهای مادی، متنی، زبانی، تصویری و فضایی که در نسبت با تحقق تاریخی امر معماری قرار داشته باشند و امکان دسترسی و شناخت گذشتۀ معماری را فراهم آورند، قابلیت به‌کارگیری در فرآیند تولید معرفت تاریخی معماری را خواهند داشت.
.
| ردیف | عنوان درس | نوع واحد | تعداد واحد | پیشنیاز یا همنیاز | |||
| ن | ع | جمع | |||||
| نیمسال اول | 1 | آداب نوشتن دربارۀ معماری | جبرانی | 1 | 1 | 2 | - |
| 2 | تاریخ فرهنگ و جامعه در ایران | جبرانی | 2 | 0 | 2 | - | |
| 3 | آشنایی با باستان‌شناسی | جبرانی | 2 | 0 | 2 | - | |
| 4 | مقدمه بر تاریخ معماری | پایه | 2 | 1 | 3 | - | |
| 5 | پژوهش در تاریخ معماری ایران 1 (دوران پیش از تاریخ) | تخصصی | 1 | 1 | 2 | - | |
| جمع کل | 8 | 3 | 11 | ||||
| نیمسال دوم | 1 | روش تحقیق در تاریخ معماری | پایه | 1 | 1 | 2 | - |
| 2 | منابع تاریخ معماری ایران | پایه | 2 | 0 | 2 | - | |
| 3 | پژوهش در تاریخ معماری ایران 2 (دوران پیش از اسلام) | تخصصی | 1 | 1 | 2 | پژوهش در تاریخ معماری ایران 1 (دوران پیش از تاریخ) | |
| 4 | درس اختیاری* 1 | اختیاری | 2 | 0 | 2 | - | |
| 5 | درس اختیاری* 2 | اختیاری | 2 | 0 | 2 | - | |
| جمع کل | 8 | 2 | 10 | ||||
| نیمسال سوم | 1 | مبانی نظری تاریخ معماری | پایه | 2 | 0 | 2 | - |
| 2 | تاریخ شهر در ایران | تخصصی | 2 | 0 | 2 | - | |
| 3 | پژوهش در تاریخ معماری ایران 3 (دوران اسلامی) | تخصصی | 2 | 2 | 4 | پژوهش در تاریخ معماری ایران 2 (دوران پیش از اسلام) | |
| 4 | درس اختیاری* 3 | اختیاری | 2 | 0 | 2 | - | |
| 5 | کارگاه تدوین پایان‌نامه | تخصصی | 1 | 1 | 2 | حداقل 14 واحد از دروس پایه و تخصصی | |
| جمع کل | 9 | 3 | 12 | ||||
| نیمسال چهارم | 1 | پایان‌نامه | اصلی-تخصصی | 5 | 0 | 5 | کارگاه تدوین پایان‌نامه |
| جمع کل | 5 | 0 | 5 | ||||
| توجه: رعایت واحدهای پیشنیاز یا همنیار در انتخاب واحد بر عهده دانشجو و الزامی است. | توجه: دروس اختیاری به تشخیص گروه آموزشی در هر ترم مشخص خواهند شد. | ||||||
| دروس جبرانی: حداقل 6 واحد دروس پایه: 9 واحد | دروس تخصصی: 12 واحد دروس اختیاری: 6 واحد | ||||||
| پایان نامه: 5 واحد | جمع کل واحدها: 38 واحد | ||||||
- دروس اختیاری: