استادیار دانشگاه هنر شیراز: مرجعیت ایران در مطالعات فرش، نیازمند بازگشت به پژوهش است
به گزارش روابط عمومی دانشگاه هنر شیراز، دکتر داود شادلو، استادیار فرش دانشکده هنرهای کاربردی دانشگاه هنر شیراز و نویسنده کتاب «تاریخِ تاریخ فرش»، در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، بر ضرورت تقویت پژوهش‌های تخصصی و توسعه تعاملات علمی بین‌المللی برای بازگشت ایران به جایگاه مرجع مطالعات فرش در جهان تأکید کرد.
وی با معرفی کتاب «تاریخِ تاریخ فرش» اظهار داشت: این اثر به بررسی سیر تحول دانش فرش‌شناسی، روش‌های پژوهش و نظریه‌هایی می‌پردازد که طی بیش از یک قرن برای شناخت، دسته‌بندی و تحلیل فرش‌های شرقی شکل گرفته‌اند. به گفته شادلو، جلد نخست کتاب بازه زمانی ۱۸۴۰ تا ۱۹۲۶ میلادی را دربر می‌گیرد؛ دوره‌ای بنیادین که بسیاری از مفاهیم، شیوه‌های مطالعه و پرسش‌های رایج در پژوهش‌های فرش دستباف، ریشه در آن دارند. وی افزود که گردآوری منابع این کتاب نزدیک به هشت سال و نگارش آن حدود سه سال زمان برده و جلد دوم نیز تحولات مطالعات فرش در فاصله سال‌های ۱۹۲۶ تا ۱۹۵۰ را بررسی خواهد کرد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه هنر شیراز، آشنایی با مفهوم فرش‌شناسی در دوران تحصیل در مقطع دکتری را نقطه آغاز شکل‌گیری این پژوهش دانست و گفت: شناخت تاریخ مطالعات فرش، زمینه درک دقیق‌تر جایگاه امروز فرش ایرانی و روند تحول این دانش را فراهم می‌کند و به همین دلیل تدوین اثری مستقل در این زمینه ضروری به نظر می‌رسید.
شادلو با اشاره به وضعیت پژوهش در حوزه فرش ایرانی، دانشگاهی شدن رشته فرش را نقطه عطفی در توسعه مطالعات این حوزه عنوان کرد و افزود: ورود این رشته به دانشگاه، مسیر پژوهش را به سمت مطالعات تخصصی، روشمند و میان‌رشته‌ای سوق داده و امروز آثار علمی ارزشمندی در زمینه‌های تاریخ، هنر، فن، اقتصاد، مردم‌شناسی و مطالعات فرهنگی فرش منتشر می‌شود. وی ابراز امیدواری کرد که پژوهشگران جوان با نگاه‌های نوآورانه بتوانند در گسترش مرزهای دانش فرش‌شناسی نقش‌آفرینی کنند.
وی در ادامه، محدودیت ارتباطات علمی بین‌المللی، دشواری دسترسی پژوهشگران ایرانی به منابع و مجموعه‌های موزه‌ای خارج از کشور و کاهش تعامل با شبکه‌های جهانی پژوهش را از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی مطالعات فرش برشمرد و تصریح کرد: با وجود این موانع، ایران به دلیل پیشینه تاریخی، تنوع سنت‌های بافت و جایگاه ممتاز فرش ایرانی، همچنان ظرفیت آن را دارد که به یکی از مهم‌ترین کانون‌های مطالعات فرش در جهان تبدیل شود.
استادیار دانشگاه هنر شیراز همچنین بر اهمیت مستندسازی، تولید کاتالوگ‌های علمی، حمایت از نشریات تخصصی و ایجاد پایگاه‌های معتبر اطلاع‌رسانی در حوزه فرش تأکید کرد و گفت: توسعه پژوهش، آموزش و ارتباطات علمی بین‌المللی در کنار توجه به ابعاد اقتصادی و تجاری فرش، می‌تواند زمینه بازگشت مرجعیت علمی ایران در مطالعات فرش را فراهم سازد.
گفتنی است کتاب «تاریخِ تاریخ فرش» از معدود آثار فارسی در حوزه تاریخ‌نگاری فرش و بررسی سیر تحول فرش‌شناسی در جهان به شمار می‌رود و تلاش دارد با نگاهی پژوهشی، روند شکل‌گیری این دانش را برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان این حوزه تبیین کند.
وی با معرفی کتاب «تاریخِ تاریخ فرش» اظهار داشت: این اثر به بررسی سیر تحول دانش فرش‌شناسی، روش‌های پژوهش و نظریه‌هایی می‌پردازد که طی بیش از یک قرن برای شناخت، دسته‌بندی و تحلیل فرش‌های شرقی شکل گرفته‌اند. به گفته شادلو، جلد نخست کتاب بازه زمانی ۱۸۴۰ تا ۱۹۲۶ میلادی را دربر می‌گیرد؛ دوره‌ای بنیادین که بسیاری از مفاهیم، شیوه‌های مطالعه و پرسش‌های رایج در پژوهش‌های فرش دستباف، ریشه در آن دارند. وی افزود که گردآوری منابع این کتاب نزدیک به هشت سال و نگارش آن حدود سه سال زمان برده و جلد دوم نیز تحولات مطالعات فرش در فاصله سال‌های ۱۹۲۶ تا ۱۹۵۰ را بررسی خواهد کرد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه هنر شیراز، آشنایی با مفهوم فرش‌شناسی در دوران تحصیل در مقطع دکتری را نقطه آغاز شکل‌گیری این پژوهش دانست و گفت: شناخت تاریخ مطالعات فرش، زمینه درک دقیق‌تر جایگاه امروز فرش ایرانی و روند تحول این دانش را فراهم می‌کند و به همین دلیل تدوین اثری مستقل در این زمینه ضروری به نظر می‌رسید.
شادلو با اشاره به وضعیت پژوهش در حوزه فرش ایرانی، دانشگاهی شدن رشته فرش را نقطه عطفی در توسعه مطالعات این حوزه عنوان کرد و افزود: ورود این رشته به دانشگاه، مسیر پژوهش را به سمت مطالعات تخصصی، روشمند و میان‌رشته‌ای سوق داده و امروز آثار علمی ارزشمندی در زمینه‌های تاریخ، هنر، فن، اقتصاد، مردم‌شناسی و مطالعات فرهنگی فرش منتشر می‌شود. وی ابراز امیدواری کرد که پژوهشگران جوان با نگاه‌های نوآورانه بتوانند در گسترش مرزهای دانش فرش‌شناسی نقش‌آفرینی کنند.
وی در ادامه، محدودیت ارتباطات علمی بین‌المللی، دشواری دسترسی پژوهشگران ایرانی به منابع و مجموعه‌های موزه‌ای خارج از کشور و کاهش تعامل با شبکه‌های جهانی پژوهش را از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی مطالعات فرش برشمرد و تصریح کرد: با وجود این موانع، ایران به دلیل پیشینه تاریخی، تنوع سنت‌های بافت و جایگاه ممتاز فرش ایرانی، همچنان ظرفیت آن را دارد که به یکی از مهم‌ترین کانون‌های مطالعات فرش در جهان تبدیل شود.
استادیار دانشگاه هنر شیراز همچنین بر اهمیت مستندسازی، تولید کاتالوگ‌های علمی، حمایت از نشریات تخصصی و ایجاد پایگاه‌های معتبر اطلاع‌رسانی در حوزه فرش تأکید کرد و گفت: توسعه پژوهش، آموزش و ارتباطات علمی بین‌المللی در کنار توجه به ابعاد اقتصادی و تجاری فرش، می‌تواند زمینه بازگشت مرجعیت علمی ایران در مطالعات فرش را فراهم سازد.
گفتنی است کتاب «تاریخِ تاریخ فرش» از معدود آثار فارسی در حوزه تاریخ‌نگاری فرش و بررسی سیر تحول فرش‌شناسی در جهان به شمار می‌رود و تلاش دارد با نگاهی پژوهشی، روند شکل‌گیری این دانش را برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان این حوزه تبیین کند.
